Lektury obowiązkowe na egzamin ósmoklasisty
Sześć lektur dla klas VII i VIII, do których trzeba umieć się odwołać w wypracowaniu, plus utwory poznawane we fragmentach. Lista lektur jest w arkuszu - ich treść musisz mieć w głowie.
Lektury obowiązkowe dla klas VII i VIII
To sześć pozycji poznawanych w CAŁOŚCI. Zadania w arkuszu mogą sprawdzać znajomość ich treści i problematyki, a temat wypracowania może wprost wskazywać jedną z nich. Jeżeli polecenie wymaga odwołania do konkretnej lektury, a Ty odwołasz się do innej, w kryterium kompetencji literackich i kulturowych dostaniesz 0 punktów.
| Autor i tytuł | Co warto pamiętać | Motywy do wypracowania |
|---|---|---|
| Charles Dickens, "Opowieść wigilijna" | Ebenezer Scrooge, duch wspólnika Marleya i trzy Duchy: Przeszłych, Obecnych i Przyszłych Świąt. Rodzina Boba Cratchita i Tiny Tim. | Przemiana wewnętrzna, chciwość, empatia, drugie życie |
| Aleksander Fredro, "Zemsta" | Cześnik Raptusiewicz i Rejent Milczek dzielą zamek; spór o mur graniczny. Wacław i Klara, Podstolina, Papkin. Komedia wierszem. | Konflikt, upór, komizm charakterów, zgoda |
| Aleksander Kamiński, "Kamienie na szaniec" | Jan Bytnar "Rudy", Aleksy Dawidowski "Alek", Tadeusz Zawadzki "Zośka". Mały sabotaż, akcja pod Arsenałem, Szare Szeregi. | Przyjaźń, patriotyzm, dorastanie w czasie wojny, poświęcenie |
| Adam Mickiewicz, "Dziady" część II | Obrzęd dziadów prowadzony przez Guślarza. Widma: Józio i Rózia (duchy lekkie), Zły Pan (duch ciężki), Zosia (duch pośredni). Nauka moralna dla każdego widma. | Wina i kara, ludowa moralność, cierpienie jako warunek człowieczeństwa |
| Antoine de Saint-Exupéry, "Mały Książę" | Podróż po planetach, Róża, Lis i oswajanie, spotkanie z pilotem na pustyni. "Dobrze widzi się tylko sercem". | Przyjaźń, odpowiedzialność, dorosłość, samotność |
| Juliusz Słowacki, "Balladyna" | Balladyna i Alina, wyścig po maliny i zbrodnia. Kirkor, Goplana, Grabiec, Pustelnik. Dramat kończy się piorunem. | Zbrodnia i kara, żądza władzy, wina, rywalizacja rodzeństwa |
Utwory poznawane we fragmentach i krótkie utwory (klasy VII-VIII)
W części pierwszej arkusza zadania dotyczące "Pana Tadeusza" odnoszą się tylko do fragmentów z ksiąg wskazanych w podstawie programowej. W wypracowaniu możesz natomiast odwołać się do znajomości całego utworu.
- Jan Kochanowski - wybór fraszek, wybrana pieśń, treny VII i VIII.
- Adam Mickiewicz - "Reduta Ordona", "Świtezianka", "Pan Tadeusz" (księgi I, II, IV, X, XI, XII).
- Sławomir Mrożek - "Artysta".
- Henryk Sienkiewicz - "Latarnik", "Quo vadis" (fragmenty).
- Stefan Żeromski - "Syzyfowe prace" (fragmenty).
Lektury obowiązkowe dla klas IV-VI
Te pozycje również mogą pojawić się w arkuszu. Warto odświeżyć sobie ich treść, zwłaszcza "Chłopców z Placu Broni" i "Hobbita" - obie dobrze nadają się do wypracowań o przyjaźni, odwadze i dorastaniu.
- Jan Brzechwa, "Akademia Pana Kleksa"
- Janusz Christa, "Kajko i Kokosz. Szkoła latania" (komiks)
- Clive Staples Lewis, "Opowieści z Narnii. Lew, czarownica i stara szafa"
- Ferenc Molnár, "Chłopcy z Placu Broni"
- John Ronald Reuel Tolkien, "Hobbit, czyli tam i z powrotem"
Jak czytać lektury pod kątem wypracowania
Egzamin nie sprawdza, czy pamiętasz kolor sukni bohaterki. Sprawdza, czy potrafisz użyć lektury jako ARGUMENTU. Dlatego zamiast streszczeń rób sobie do każdej lektury notatkę w trzech kolumnach: bohater, jego decyzja, konsekwencja tej decyzji. Taka notatka nadaje się bezpośrednio do rozprawki.
Druga rzecz to motywy. Do każdej lektury dopisz trzy motywy, które da się z niej wyciągnąć (przyjaźń, wina, władza, dorastanie, poświęcenie). Temat wypracowania zwykle jest sformułowany właśnie jako motyw, a nie jako pytanie o konkretną książkę.
I rzecz trzecia, czysto techniczna: zapamiętaj po jednym konkretnym wydarzeniu z każdej lektury, które umiesz opisać w trzech zdaniach. W kryterium kompetencji literackich i kulturowych liczy się FUNKCJONALNE wykorzystanie lektury, czyli przywołanie takiego wydarzenia, które faktycznie wspiera Twoją tezę - a nie samo wymienienie tytułu.
Najczęstsze pytania
Czy lista lektur jest w arkuszu egzaminacyjnym?
Tak. Lista lektur obowiązkowych jest zamieszczona na początku arkusza egzaminacyjnego, więc nie musisz pamiętać samych tytułów. Musisz natomiast znać ich treść i problematykę.
Czy w wypracowaniu można odwołać się do filmu lub gry?
Nie tam, gdzie polecenie wymaga utworu literackiego. Zasady oceniania wprost wykluczają powieść obrazkową, mangę, scenariusz filmowy i grę komputerową.
Ile lektur trzeba znać na egzamin ósmoklasisty?
Sześć lektur obowiązkowych dla klas VII i VIII poznawanych w całości, pięć dla klas IV-VI oraz kilka utworów poznawanych we fragmentach. W praktyce wystarczy solidnie znać te sześć z klas VII-VIII i mieć zapas w postaci dwóch-trzech pozostałych.
Co jeśli nie zdążę przeczytać wszystkich lektur?
Skup się na tych, które najlepiej nadają się do wypracowania argumentacyjnego: "Kamienie na szaniec", "Opowieść wigilijna" i "Mały Książę" pokrywają większość motywów pojawiających się w tematach. Streszczenie nie zastąpi lektury, ale zawsze jest lepsze niż brak jakiegokolwiek odwołania.
Sprawdź, co pamiętasz z lektur
Zadania o lekturach obowiązkowych czekają w teście z języka polskiego.