Zwolnienie z egzaminu ósmoklasisty - laureaci konkursów i pozostałe przypadki
Zwolnienie z egzaminu ósmoklasisty to nie jest jedna sytuacja, tylko kilka różnych, opisanych w ustawie o systemie oświaty. Najczęściej pytają o nie laureaci konkursów kuratoryjnych - i to dla nich zasady są najkorzystniejsze, bo zwolnienie oznacza najwyższy możliwy wynik.
Laureat i finalista: zwolnienie równoznaczne ze 100%
Zgodnie z art. 44zx ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty z egzaminu ósmoklasisty z danego przedmiotu zwolnieni są:
- laureat i finalista olimpiady przedmiotowej wymienionej w wykazie ogłaszanym przez ministra,
- laureat konkursu przedmiotowego o zasięgu wojewódzkim lub ponadwojewódzkim (czyli konkursu kuratoryjnego),
o ile olimpiada albo konkurs były organizowane z zakresu jednego z przedmiotów objętych egzaminem, czyli języka polskiego, matematyki albo języka obcego nowożytnego.
Ustawa mówi wprost, że takie zwolnienie jest równoznaczne z uzyskaniem z egzaminu z danego przedmiotu najwyższego wyniku. W praktyce oznacza to 100% na zaświadczeniu.
Zwróć uwagę na różnicę: w przypadku olimpiad zwalnia zarówno tytuł laureata, jak i finalisty. W przypadku konkursów kuratoryjnych - tylko tytuł laureata. Sam udział w etapie wojewódzkim ani tytuł finalisty konkursu nie dają zwolnienia.
Co trzeba zrobić formalnie
Podstawą zwolnienia jest zaświadczenie stwierdzające uzyskanie tytułu laureata albo finalisty. Zaświadczenie przedkłada się przewodniczącemu zespołu egzaminacyjnego, czyli zwykle dyrektorowi szkoły. Bez tego dokumentu zwolnienie nie zadziała samo z siebie.
Osobna sytuacja dotyczy języka obcego. Jeżeli uczeń uzyskał tytuł laureata lub finalisty z innego języka niż ten, który zadeklarował na egzaminie, dyrektor szkoły - na wniosek rodziców złożony nie później niż na 2 tygodnie przed terminem egzaminu - informuje o tym okręgową komisję egzaminacyjną. Termin jest ustawowy, więc warto go pilnować w kalendarzu razem z datami egzaminu.
Zwolnienie a rekrutacja do liceum
Skoro zwolnienie oznacza najwyższy wynik, w rekrutacji liczy się je jak 100% z danego przedmiotu. Przy obowiązujących przelicznikach daje to maksymalną liczbę punktów za ten przedmiot: 35 punktów za polski albo matematykę i 30 za język obcy. Sposób przeliczania opisujemy w tekście o tym, ile punktów z egzaminu liczy się do liceum.
Warto pamiętać, że tytuł laureata konkursu kuratoryjnego bywa dodatkowo punktowany w części rekrutacyjnej za osiągnięcia wpisane na świadectwie - to jednak zupełnie osobna pula punktów, niezależna od zwolnienia z egzaminu.
Pozostałe przypadki zwolnień
Ustawa przewiduje też sytuacje niezwiązane z konkursami. Zgodnie z art. 44zw:
- do egzaminu w ogóle nie przystępuje uczeń z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego wydanym ze względu na niepełnosprawność intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym, a także z niepełnosprawnościami sprzężonymi, gdy jedną z nich jest taka niepełnosprawność intelektualna,
- uczeń z innymi niepełnosprawnościami sprzężonymi może zostać zwolniony przez dyrektora okręgowej komisji egzaminacyjnej, na wniosek rodziców pozytywnie zaopiniowany przez dyrektora szkoły,
- w szczególnych przypadkach zdrowotnych, uniemożliwiających przystąpienie do egzaminu, dyrektor okręgowej komisji egzaminacyjnej może zwolnić ucznia z tego obowiązku na udokumentowany wniosek dyrektora szkoły, składany w porozumieniu z rodzicami.
To są zwolnienia z samego obowiązku przystąpienia - nie oznaczają one przyznania wyniku 100%, w odróżnieniu od zwolnienia laureata.
Osobną, znacznie częstszą ścieżką są dostosowania warunków egzaminu, na przykład wydłużony czas pracy. To nie jest zwolnienie: uczeń pisze egzamin, tylko w innych warunkach. Opisujemy je w tekście o dostosowaniach na egzaminie.
Dlaczego to ma znaczenie dla ukończenia szkoły
Przystąpienie do egzaminu ósmoklasisty jest jednym z warunków ukończenia szkoły podstawowej (art. 44q ust. 1 pkt 2 ustawy). Wyjątki od tego warunku to właśnie omówione wyżej przypadki: zwolnienia z art. 44zw, zwolnienie laureata z art. 44zx oraz zwolnienie w szczególnych przypadkach losowych lub zdrowotnych z art. 44zz ust. 2.
Innymi słowy: uczeń, który po prostu nie przyjdzie na egzamin i nie mieści się w żadnym z tych wyjątków, nie spełnia warunku ukończenia szkoły. Co robić, gdy przeszkodą jest choroba albo zdarzenie losowe, opisujemy w tekście o terminie dodatkowym.
Najczęstsze pytania
Czy laureat konkursu kuratoryjnego może i tak przystąpić do egzaminu?
Zwolnienie dotyczy egzaminu z tego przedmiotu, z którego uczeń został laureatem. Z pozostałych przedmiotów pisze normalnie. Kwestię ewentualnego przystąpienia mimo zwolnienia warto ustalić z dyrektorem szkoły, bo to on jako przewodniczący zespołu egzaminacyjnego przyjmuje zaświadczenie.
Czy tytuł finalisty konkursu kuratoryjnego zwalnia z egzaminu?
Nie. Przepis wymienia laureata konkursu przedmiotowego o zasięgu wojewódzkim lub ponadwojewódzkim. Tytuł finalisty zwalnia w przypadku olimpiad przedmiotowych z wykazu ministra.
Jaki wynik widnieje na zaświadczeniu osoby zwolnionej?
Zwolnienie jest równoznaczne z uzyskaniem najwyższego wyniku z danego przedmiotu, czyli 100%.
Czy zwolnienie trzeba zgłaszać do okręgowej komisji egzaminacyjnej samodzielnie?
Nie. Zaświadczenie przedkłada się przewodniczącemu zespołu egzaminacyjnego w szkole. Wyjątkiem jest sytuacja z innym językiem obcym niż zadeklarowany - wtedy potrzebny jest wniosek rodziców złożony do dyrektora najpóźniej dwa tygodnie przed egzaminem.
