Dostosowania na egzaminie ósmoklasisty - komu przysługują i jak je uzyskać

Czym są dostosowania

Uczniowie ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi przystępują do egzaminu ósmoklasisty w tym samym terminie i według tych samych wymagań co pozostali - ale w warunkach albo formach dostosowanych do ich potrzeb.

Najczęściej spotykane dostosowanie to wydłużony czas pracy z arkuszem:

Przedmiot	Czas standardowy	Czas przedłużony
Język polski	150 minut	do 195 minut
Matematyka	125 minut	do 165 minut
Język obcy nowożytny	110 minut	do 145 minut

Poza czasem dostosowania mogą obejmować między innymi osobną salę, arkusz w innej formie (na przykład dostosowany do potrzeb osób słabowidzących), obecność nauczyciela wspomagającego, korzystanie ze sprzętu specjalistycznego albo z komputera, a także odrębne kryteria oceniania niektórych zadań.

Kto może otrzymać dostosowanie

Podstawą jest jeden z pięciu dokumentów. Poniższa tabela jest przepisana z informatora CKE.

Dokument	Komu przysługuje dostosowanie
Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego	uczniowie słabosłyszący i niesłyszący, słabowidzący i niewidomi, z niepełnosprawnością ruchową, z afazją, z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim, z autyzmem (w tym z zespołem Aspergera), z niepełnosprawnościami sprzężonymi, niedostosowani społecznie oraz zagrożeni niedostosowaniem społecznym
Zaświadczenie o stanie zdrowia wydane przez lekarza	uczniowie z czasową niesprawnością rąk, chorzy lub niesprawni czasowo, z zaburzeniem widzenia barw
Opinia rady pedagogicznej	uczniowie w sytuacji kryzysowej lub traumatycznej, z trudnościami adaptacyjnymi po kształceniu za granicą, z zaburzeniami komunikacji językowej, cudzoziemcy
Opinia poradni psychologiczno-pedagogicznej	uczniowie ze specyficznymi trudnościami w uczeniu się: z dysleksją, dysgrafią, dysortografią, dyskalkulią, a także z zaburzeniami komunikacji językowej
Orzeczenie o potrzebie indywidualnego nauczania	uczniowie chorzy

Terminy, o których łatwo zapomnieć

To najczęstsze źródło problemów - dokumenty składa się znacznie wcześniej, niż większość rodziców się spodziewa.

Do 15 października - zaświadczenie o stanie zdrowia albo opinię poradni psychologiczno-pedagogicznej należy przedłożyć dyrektorowi szkoły. Jeżeli dokument został wydany po tym terminie, składa się go niezwłocznie po otrzymaniu.

Do około 28 września - dyrektor szkoły ma obowiązek poinformować rodziców o możliwych sposobach dostosowania warunków i form przeprowadzania egzaminu.

Nie później niż do około 20 listopada - dyrektor szkoły przekazuje rodzicom na piśmie informację o sposobie dostosowania przyznanym uczniowi przez radę pedagogiczną.

Do około 15 lutego - jeżeli egzamin ma być przeprowadzony poza szkołą (na przykład w domu ucznia), wniosek w tej sprawie składa dyrektor szkoły w porozumieniu z rodzicami, za zgodą dyrektora okręgowej komisji egzaminacyjnej.

Jeżeli konieczność dostosowania pojawi się po tych terminach - na przykład uczeń złamie rękę w kwietniu - dyrektor szkoły niezwłocznie zawiadamia rodziców oraz dyrektora okręgowej komisji egzaminacyjnej o przyznanych dostosowaniach.

Kto o tym decyduje

Sposób dostosowania wskazuje rada pedagogiczna, wybierając spośród możliwości wymienionych w komunikacie dyrektora CKE o dostosowaniach. Ten komunikat jest publikowany do 20 sierpnia roku szkolnego poprzedzającego rok egzaminu - na 2027 rok został ogłoszony 20 sierpnia 2026 roku.

Rodzic ani uczeń nie wybierają dostosowania samodzielnie. Rola rodzica polega na dostarczeniu dokumentu w terminie, a przystąpienie do egzaminu w wyznaczonych warunkach zapewnia przewodniczący zespołu egzaminacyjnego.

Dodatkowe przybory przy dostosowaniach

Komunikat dyrektora CKE o materiałach i przyborach pomocniczych przewiduje, że z dodatkowych przyborów mogą korzystać wyłącznie zdający z przyznanym dostosowaniem. Zasada ogólna brzmi: zdający korzystają ze sprzętu, którego używają w procesie dydaktycznym.

Najczęstsze przypadki:

• osoby niewidome i słabowidzące - sprzęt i oprogramowanie specjalistyczne, odpowiednie do ustalonego dostosowania; zapewnia je szkoła (obowiązkowo),
• osoby słabowidzące - przybory optyczne, z których korzystają na co dzień; zapewnia je zdający (fakultatywnie),
• cudzoziemcy oraz uczniowie z trudnościami adaptacyjnymi po kształceniu za granicą - słownik dwujęzyczny w wersji papierowej lub elektronicznej; zapewnia go zdający lub szkoła (fakultatywnie).

Dla wszystkich pozostałych obowiązuje standardowa lista: długopis lub pióro z czarnym tuszem, a na matematyce dodatkowo linijka. Zebraliśmy ją na stronie o tym, co wziąć na egzamin ósmoklasisty.

Kalkulator przy dyskalkulii

To pytanie wraca najczęściej. Kalkulator na egzaminie ósmoklasisty jest zabroniony dla wszystkich zdających, a jedyne odstępstwa wynikają z przyznanego dostosowania warunków przeprowadzania egzaminu. Oznacza to, że sama opinia poradni o dyskalkulii nie wystarczy - dostosowanie musi zostać przyznane przez radę pedagogiczną na podstawie tej opinii, w terminie i trybie opisanym wyżej.

Ortografia w wypracowaniu

Jedno z dostosowań dotyczy nie warunków, tylko oceniania. W przypadku uczniów ze specyficznymi trudnościami w uczeniu się błędy ortograficzne w wypracowaniu z języka polskiego oceniane są według odrębnych kryteriów, opisanych w informatorze.

To istotne, bo kryterium ortografii jest warte 2 punkty z 20 możliwych za wypracowanie. Cała tabela kryteriów jest w tekście o ocenianiu wypracowania.

Najczęstsze pytania

Do kiedy trzeba złożyć opinię poradni, żeby dostać dostosowanie?

Zaświadczenie o stanie zdrowia albo opinię poradni psychologiczno-pedagogicznej należy przedłożyć dyrektorowi szkoły nie później niż do 15 października. Dokument wydany po tym terminie składa się niezwłocznie po otrzymaniu.

O ile można przedłużyć czas na egzaminie ósmoklasisty?

Przy przyznanym dostosowaniu czas pracy z arkuszem wynosi do 195 minut z języka polskiego, do 165 minut z matematyki i do 145 minut z języka obcego nowożytnego.

Czy przy dyskalkulii można używać kalkulatora?

Tylko wtedy, gdy takie dostosowanie zostało przyznane uczniowi przez radę pedagogiczną na podstawie opinii poradni. Sama opinia nie wystarcza - musi być przyznane dostosowanie w trybie i terminie przewidzianym przepisami.

Kto decyduje o formie dostosowania?

Rada pedagogiczna, wybierając spośród sposobów wymienionych w komunikacie dyrektora CKE o dostosowaniach. Rodzic dostarcza dokument, ale nie wybiera dostosowania samodzielnie.

Czy dostosowanie oznacza łatwiejszy egzamin?

Nie. Uczniowie z dostosowaniami przystępują do egzaminu według tych samych wymagań podstawy programowej i w tym samym terminie. Zmieniają się warunki albo forma przeprowadzania egzaminu, a nie zakres sprawdzanej wiedzy.

Czy egzamin można zdawać w domu?

W szczególnych przypadkach wynikających ze stanu zdrowia lub niepełnosprawności ucznia - tak, za zgodą dyrektora okręgowej komisji egzaminacyjnej. Wniosek składa dyrektor szkoły w porozumieniu z rodzicami, do około 15 lutego.